جوش صورت یا آکنه فقط یک مشکل ظاهری نیست، گاهی با التهاب، درد و باقی ماندن لکهای تیره خود را نشان میدهد و میتواند روی اعتماد به نفس شما تاثیر بسیار زیادی داشته باشد. درمان جوش در طب سنتی با اصلاح مزاج و پاکسازی بدن انجام میشود؛ اما در کنار اصلاح مزاج، میتوانید از گیاهان دارویی ضد التهاب و آنتی باکتریالی نیز استفاده کنید. مراقبت صحیح از پوست و استفاده از ضد آفتاب که جزو توصیههای طب مدرن برای درمان جوش هستند، تداخلی با توصیههای طب سنتی ندارند و باید حتما دنبال شوند. اگر مدت هاست از جوش و التهاب پوست صورت خودتان رنج میبرید و به دنبال بهترین راه حل برای درمان جوش صورت در طب سنتی هستید، در ادامه مقاله همراه ما باشید.
جوش یا آکنه (Acne) یک مشکل التهابی در واحد مو و غدههای چربی پوست است. زمانی که تولید سبوم و چربی پوست افزایش پیدا میکند، سلولهای شاخی در دهانه فولیکولها تجمع میکنند و این موضوع باعث افزایش فعالیت باکتریها و فعال شدن واکنشهای التهابی پوست خواهد شد. تغییرات هورمونی، بیماریهای زمینهای و عدم مراقبت از پوست از مهمترین دلایل جوش در طب مدرن محسوب میشوند که با بررسی دقیق و اصلاحات غذایی، میتوان آنها را کنترل کرد.
از نگاه طب سنتی، ضایعات پوستی تنوع بالایی دارند. بثور صغار ناشی از رطوبت ردیه یکی از انواع ضایعات مشابه با جوش در طب سنتی است که در افراد با مزاج گرم تیز و برجسته و در افراد با مزاج سرد و مرطوب، پهن و گستردهتر است. بثور لنبی نیز بیشتر روی بینی و پیشانی ظاهر شده و شبیه نقطهای سفید است. این جوشها که معمولا به عنوان جوشهای زیرپوستی توصیف میشوند دارای برجستگی زیادی هستند و اگر آنها را فشار دهید، مادهای شبیه روغن جامد از آن خارج میشود.
علت جوش از دیدگاه طب نوین، عدم مراقبت پوستی، مواجهه با اشعه UV و ترشح چربی بیش از حد پوست است. در واقع، طب نوین بیشتر مشکلات پوستی را با عدم مراقبت گره میزند؛ اما در طب سنتی دیدگاه متفاوت است. ضایعات شبیه جوش مانند بثور صغار و لبنی، ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند که مهمترین آنها عبارتند از:
بیشتر بخوانید: درمان زگیل در طب سنتی
در طب سنتی، مزاج فرد به تنهایی برای تشخیص علت جوش کافی نیست. ممکن است فردی مزاج گرم داشته باشد، اما جوش او بر اثر محصول آرایشی کومدونزا، داروی خاص یا اختلال هورمونی ایجاد شده باشد. همچنین دو فرد با مزاج مشابه ممکن است ضایعات کاملا متفاوتی داشته باشند. به طور کلی، بر اساس نظر طب سنتی جوش صورت به صورت زیر با مزاج مرتبط است:
بنابراین، اصلاح مزاج جزو بهترین اقدامات برای درمان جوش در طب سنتی است. ابتدا باید به متخصص طب سنتی مراجعه کنید تا مزاج شما تشخیص داده شود، سپس داروها و گیاهان موثر برای کنترل مزاج به شما پیشنهاد خواهند شد. برای تشخیص اولیه مزاج میتوانید از فرج مزاج شناسی زیر استفاده کنید:
درمان جوش صورت در طب سنتی با گیاهان دارویی که خاصیت ضد التهابی و ضد میکروبی دارند، امکان پذیر است. جوش صورت معمولا باعث ایجاد التهاب شده و ترکیباتی همچون روغن درخت چای و سیاه دانه میتوانند به کنترل علائم کمک کنند.
روغن درخت چای یکی از روشهای درمان جوش در طب سنتی است. این روغن دارای خاصیت ضد التهابی بوده و در بسیاری از فرآوردههای گیاهی و دارویی موجود است. ژلهای حاوی درصد پایینی از روغن درخت چای (حدود 5%) میتوانند تعداد و شدت ضایعات خفیف تا متوسط را کاهش دهند. البته این روغن مستقیما روی صورت استفاده شود؛ چرا که غلظت آن بالا بوده و باعث قرمزی، سوختگی و درماتیت تماسی خواهد شد.
یک کارآزمایی بالینی منتشر شده در مجله PubMed روی ۶۰ بیمار نشان داد که ژل موضعی حاوی ۵ درصد روغن درخت چای، طی ۴۵ روز در کاهش تعداد و شدت جوشهای خفیف تا متوسط موثرتر از دارونما بوده است. مطابق با این مقاله، روغن درخت چای به خوبی توسط افراد تحمل شده و عوارض جانبی بسیار کمی داشته است.
سدر یکی دیگر از گیاهان دارویی برای درمان جوش در طب سنتی است که باعث پاکسازی چربی و آلودگیهای سطح پوست میشود. سدر دارای ترکیبات گیاهی قابض نیز هست و باعث کاهش احساس چربی پوست، میشود. بهتر است از شوینده یا ماسک آماده و استاندارد حاوی سدر استفاده شود. اگر از پودر سدر و آب برای تهیه ماسک استفاده میشود، نباید آن را با مواد تحریککنندهای مانند آب لیمو، سرکه یا جوش شیرین ترکیب کرد.
عسل دارای ترکیباتی است که میتوانند به حفظ رطوبت پوست و کاهش رشد برخی میکروبها کمک کنند. ترکیبات ضد التهابی و ترمیم کننده عسل، باعث محافظت از پوست جوش دار شده و میتوانند باعث بستن منافذ باز شوند. با این حال، مصرف عسل به صورت موضعی روی نواحی از پوست باعث درمان جوشهای زیرپوستی و اختلالات هورمونی نخواهد شد. استفاده از عسل روی نواحی دارای جوش ضرری ندارد؛ مگر اینکه به آن حساسیت داشته باشید.
گلاب ممکن است احساس گرمی، سوزش و کشیدگی پوست را کمتر کند و برای برخی پوستها اثر آرام بخش داشته باشد. گلاب سرد داخل یخچال حاوی ترکیبات مغذی خاصی نیست و بیشتر برای رطوبت رسانی و آبرسانی به پوست استفاده میشود. با این حال، اگر مقدار کمی گلاب خنک روی صورت خودتان اسپرس کنید، از احساس طراوات و شادابی پوست خودتان لذت میبرید و میتوانید شاهد کاهش قرمزی و احساس سوزش در پوست خود باشید.
درمان جوش در طب سنتی زمانی امکان پذیر است که سبک زندگی فرد به همراه رژیم غذایی او مناسب باشد. مصرف میوه، سبزیجات و ویتامینهای مغذی به همراه نوشیدن آب به اندازه کافی، میتوانند به سلامت پوست کمک زیادی کنند.
سبزیجات تازه و میوه، حاوی مواد مغذی و ترکیبات آنتی اکسیداتی هستند که به سلامت عمومی پوست کمک میکنند. بهتر است در طول روز از چند نوع سبزی و میوه استفاده شود و مصرف آن فقط به یک نوع محدود نشود. میوه کامل و تازه از آبمیوه انتخاب بهتری است و به علت داشتن فیبر، میتواند برای درمان یبوست نیز مفید باشد.
لبنیات برای برخی از افراد باعث ایجاد جوش میشود؛ اما برخی از افراد نیز هیچ مشکلی از بابت مصرف آن ندارند. اگر احساس میکنید که لبنیات روی پوست شما تاثیر منفی دارد، میتوانید مقدار آنها را کاهش دهید یا از لبنیات کم چرب استفاده کنید. فراموش نکنید که کلسیم و پروتئین کافی از طریق لبنیات برای بدن تامین خواهد شد.
نوشیدن آب کافی به عملکرد طبیعی بدن، سلامت دستگاه گوارش و حفظ رطوبت پوست کمک میکند؛ اما نباید انتظار داشت که تنها با زیاد نوشیدن آب، جوشها کاملا از بین بروند. بهترین کار این است که در طول روز و متناسب با نیاز بدن آب بنوشید. رنگ بسیار تیره ادرار، خشکی دهان و احساس تشنگی مداوم ممکن است نشانه کمبود دریافت مایعات باشد.
برای تعیین رژیم غذایی متناسب با مزاج و نوع جوش، میتوانید برای مشاوره حضوری یا آنلاین با خانم دکتر زهره فیض آبادی در ارتباط باشید. در صورت نیاز به مشاوره حضوری میتوانید رزرو نوبت را از طریق این لینک انجام دهید. همچنین در صورت عدم امکان مراجعه حضوری، امکان دریافت مشاوره آنلاین با ارسال پیامک به شماره تلفن ۰۹۰۲۹۲۰۲۷۷۷ وجود دارد.
جوش زیرپوستی معمولا عمیقتر از جوش سرسفید و سرسیاه است. این ضایعه ممکن است سفت، قرمز، دردناک و بدون سر چرکی مشخص باشد. فشار دادن جوش زیرپوستی کمکی به درمان آن نمیکند و در اکثر مواقع باعث تشدید علائم نیز خواهد شد. برای درمان جوش زیرپوستی در طب سنتی، استفاده از ترکیبات ضد التهابی مانند روغن درخت چای توصیه میشود. به علاوه، میتوانید به نکات زیر توجه داشته باشید:
درمان جای جوش در طب سنتی بسته به نوع اسکار باقی مانده متفاوت است. اگر فقط یک لکه قرمز یا قهوهای در اثر جوش باقی مانده باشد، میتوان با یک سری مراقبتهای پوستی آنها را برطرف کرد؛ اما اگر فرورفتگی یا برجستگی دائمی روی سطح پوست ایجاد شود، درمان متفاوت است.
در منابع طب ایرانی، حجامت و زالو درمانی از روشهای «استفراغ» یا خارجکردن ماده اضافی از بدن به شمار میآیند. در طب اکبری نیز برای برخی بثورات پوستی که ماده آنها گرم دانسته شده، فصد یا حجامت مطرح شده است. اگر حجامت و زالو درمانی پس از مزاج شناسی و با بررسی دقیق جوش انجام شود، میتوانند برای کنترل علائم مشکلات پوستی مفید باشند؛ اما باید توجه داشت که این دو اقدام جایگزینی برای مصرف داروها نیستند. حتی در برخی از بررسیهای انجام شده، اگر حجامت تر در کنار مصرف آنتی بیوتیک انجام شود، میتواند تاثیر مثبتی روی درمان جوش پوستی داشته باشد.
اصلاح سبک زندگی، جزو مهمترین نکات درمان جوش در طب سنتی هستند. افرادی که سبک زندگی سالم به همراه خواب کافی دارند، کمتر از سایر افراد با مشکلات پوستی مواجه میشوند. بنابراین، حتما در کنار اقدامات درمان جوش در طب سنتی به نکات زیر نیز توجه داشته باشید:
مصرف قند و کربوهیدرات را کاهش دهید
خوراکیهای حاوی قند و کربوهیدرات بالا قند خون را سریع بالا میبرند و ممکن است فعالیت غدد چربی و التهاب پوست را افزایش دهند. لازم نیست نان و برنج را بهطور کامل حذف کنید. بهتر است مقدار آنها را متعادل کنید و در کنارشان از سبزی، حبوبات، پروتئین و مواد پرفیبر استفاده کنید. برای مثال، مصرف عدس، لوبیا، نان سبوسدار، سبزیجات و وعدههای غذایی متعادل انتخاب مناسبتری است. در مجموع کاهش مصرف خوراکیهای زیر برای درمان جوش در طب سنتی توصیه میشود:
سیب زمینی سرخ کرده، فست فود و غذاهای بسیار چرب به تنهایی علت مستقیم تمامی جوشها نیستند. اما مصرف مکرر آنها میتواند بخشی از یک الگوی غذایی التهاب زا باشد. برای درمان جوش در طب سنتی بهتر است که غذاهای آبپز، بخارپز و کبابی را میل کنید.
کم خوابی ممکن است استرس و التهاب بدن را بیشتر کند و فرد را به خوردن شیرینی و غذاهای ناسالم سوق دهد. تلاش کنید ساعت خواب و بیداری تا حد امکان منظم باشد. خواب کافی باعث تنظیم هورمونها شده و میتواند سلامت و زیبایی پوست را افزایش دهد.
استرس و اضطراب با افزایش سطح کورتیزول در بدن، تعریق را افزایش میدهند و موجب چرب شدن بیش از حد پوست میشوند. به علاوه افزایش استرس باعث تغییرات هورمونی و مشکلات پوستی مانند جوش نیز خواهد شد. در کنار گیاهان دارویی برای درمان جوش صورت در طب سنتی، مهم است که استرس خود را کاهش دهید.
دفع منظم مواد زائد یکی از پایههای حفظ سلامت بدن است. از این دیدگاه، وقتی دفع مدفوع بهخوبی انجام نمیشود، بخشی از مواد زائد مدت بیشتری در بدن باقی میماند و ممکن است برای خروج از بدن، مسیر پوست را انتخاب کند. بعضی بثورات کوچک پوستی به «رطوبت ردیّه» یا رطوبت نامناسب نسبت داده شدهاند که معمولا به علت یبوست و عدم دفع مواد زائد هستند.
👈 برای مطالعه مطالب آموزشی تکمیلی درباره تدابیر طب ایرانی، مزاج و سبک زندگی میتوانید به کانال ایتای خانم دکتر زهره فیض آبادی مراجعه کنید.
درمان جوش طب سنتی در کنار اصلاح مزاج میتواند با ترکیبی از داروهای گیاهی موضعی و خوراکی نیز انجام شود. در حال حاضر، فرآوردههایی برای درمان جوش تولید شدهاند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند:
ژل آکدین دینه یک ژل ضد جوش فرموله شده بر پایه اسانس درخت چای است. این محصول به علت داشتن خاصیت آنتی باکتریالی، میتواند برای درمان و پیشگیری از آکنههای خفیف تا متوسط استفاده شود. خاصیت ضد میکروبی روغن درخت چای موجود در این ژل باعث شده تا پس از استفاده روی پوست، جوشهای زیرپوستی و چرکی را کنترل کرده و از بین ببرد. به علاوه اینکه این ژل به لطف داشتن ترپینئول از پوست در برابر اشعه UV خورشید نیز محافظت میکند.
یکی از موثرترین روشهای درمان جوش در طب سنتی، استفاده از فرآوردههای کاهش دهنده حرارت و التهاب است. سکنجبین و عناب هر دو میتوانند خاصیت آرام بخشی، ضد التهابی و ضد میکروبی داشته باشند. سکنجبین موجود در این شربت باعث دفع صفرای اضافی از بدن و کاهش چربیهای تجمع یافته در کبد شده و جوشهای ناشی از مشکلات کبدی را کنترل و درمان میکند. با مصرف خوراکی این شربت، بدن پاکسازی شده و احتمال وجود جوشهای زیر پوستی نیز به حداقل میرسد.
درمان جوش در طب سنتی زمانی منطقیتر و ایمنتر است که بر پایه تشخیص صحیح نوع ضایعه، اصلاح عادات روزانه، تغذیه متعادل و استفاده از فرآوردههای استاندارد انجام شود. برای درمان جوش خفیف میتوان از برنامه منظم پوستی و درمانهای گیاهی مانند روغن درخت چای کمک گرفت؛ اما برای جوشهای زیر پوستی، کیستی و عفونی، نیاز به بررسی دقیق ضایعه بوده تا درمان به صورت اختصاصی برای آن نوع جوش انجام شود.
با مراجعه به خانم دکتر زهره فیض آبادی، از شدت گرفتن علائم جوش خودداری کنید و رژیم غذایی متناسب با مزاج خود را دریافت نمایید. 🎯
اصلاح سبک زندگی و برخی درمانهای مکمل جزو اقدامات موثر برای درمان جوش در طب سنتی هستند. حتی میتوان از فرآوردههای حاوی روغن درخت چای، عسل و … نیز استفاده کرد.
خیر. در طب سنتی برای بثورات، مواد گرم، سرد، مرطوب و غلیظ مطرح شدهاند. در طب نوین نیز هورمون، انسداد فولیکول، التهاب و داروها علل متفاوتی دارند.
عسل برخی خواص ضدمیکروبی دارد، اما شواهد کافی برای درمان آکنه با عسل خوراکی یا ماسک عسل وجود ندارد. با این حال، اگر به استفاده از عسل به صورت موضعی حساسیت نداشته باشید، میتوانید با مصرف آن علائم را کنترل کنید.
فقط از ژل یا فرآورده استاندارد با غلظت مشخص روغن درخت چای استفاده کنید. اسانس خالص و رقیقنشده نباید مستقیم روی صورت مالیده شود؛ چرا که حساسیت و مشکلات پوستی ایجاد میکند.
منابع:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38076662/
Vasam M, Korutla S, Bohara RA. Acne vulgaris: A review of the pathophysiology, treatment, and recent nanotechnology based advances. Biochem Biophys Rep. 2023 Nov 23;36: 101578. doi: 10.1016/j.bbrep.2023.101578. PMID: 38076662; PMCID: PMC10709101.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35373155/
Meixiong J, Ricco C, Vasavda C, Ho BK. Diet and acne: A systematic review. JAAD Int. 2022 Mar 29;7: 95-112. doi: 10.1016/j.jdin.2022.02.012. PMID: 35373155; PMCID: PMC8971946.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17314442/
Enshaieh S, Jooya A, Siadat AH, Iraji F. The efficacy of 5% topical tea tree oil gel in mild to moderate acne vulgaris: a randomized, double-blind placebo-controlled study. Indian J Dermatol Venereol Leprol. 2007 Jan-Feb;73(1): 22-5. doi: 10.4103/0378-6323.30646. PMID: 17314442.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34564932/
Pasalar M, Tabatabaei F, Bradley R, Tajadini H, Kamali M, Hasheminasab FS, Parvizi MM. Mechanistic support of traditional Persian medicine for the treatment of acne vulgaris: A scoping review. J Cosmet Dermatol. 2022 Jun;21(6): 2338-2348. doi: 10.1111/jocd.14464. Epub 2021 Sep 26. PMID: 34564932.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29744784/
Bhargava S, Cunha PR, Lee J, Kroumpouzos G. Acne Scarring Management: Systematic Review and Evaluation of the Evidence. Am J Clin Dermatol. 2018 Aug;19(4): 459-477. doi: 10.1007/s40257-018-0358-5. PMID: 29744784.
هزینه ویزیت تلفنی ۶۰۰٬۰۰۰ تومان برای ۱۵ دقیقه مکالمه میباشد. برای دریافت نوبت، نام و نام خانوادگی و شماره موبایل خود و عبارت درخواست ویزیت تلفنی را به شماره منشی مطب ۰۹۰۲۹۲۰۲۷۷۷ پیامک کنید. حداکثر تا ۲۴ ساعت آینده منشی با شما تماس میگیرد و زمان ویزیت را هماهنگ میکند.
