زگیل تناسلی یکی از شایعترین عفونتهای مقاربتی است که عامل اصلی آن ویروس HPV میباشد. این بیماری ممکن است بهصورت برجستگیهای کوچک و بدون درد ظاهر شود و در بسیاری از موارد فرد از ابتلای خود آگاه نباشد. شناخت راههای انتقال، علائم، روشهای تشخیص و راههای پیشگیری از زگیل تناسلی، نقش مهمی در حفظ سلامت جنسی دارد. در این مقاله، از صفر تا صد درباره زگیل تناسلی، راههای ابتلا، تشخیص، پیشگیری و درمانهای طب سنتی و مکمل صحبت میکنیم.
زگیل تناسلی چیست؟
زگیل تناسلی یک عفونت مقاربتی شایع است که در اثر ابتلا به ویروس HPV ایجاد میشود. این زگیلها معمولاً بهصورت برجستگیهای کوچک، نرم یا همرنگ پوست در ناحیه تناسلی، مقعد یا اطراف آن دیده میشوند. در بعضی افراد ممکن است بسیار ریز و کمتعداد باشند و در برخی دیگر بهصورت خوشهای و برجسته ظاهر شوند.
ویروس HPV انواع مختلفی دارد؛ بعضی از آنها فقط باعث ایجاد زگیل میشوند و بعضی دیگر میتوانند خطر ابتلا به سرطانهای خاص، بهویژه سرطان دهانه رحم را افزایش دهند. به همین دلیل، زگیل تناسلی فقط یک مشکل پوستی ساده نیست و باید جدی گرفته شود.
نکته مهم این است که ابتلا به HPV همیشه با علائم واضح همراه نیست. یعنی ممکن است فرد ناقل ویروس باشد اما هیچ زگیلی نداشته باشد یا تا مدتها متوجه بیماری نشود. همین موضوع باعث میشود آگاهی درباره راههای انتقال، تشخیص و پیشگیری از زگیل تناسلی اهمیت زیادی داشته باشد
راههای ابتلا و انتقال زگیل تناسلی
زگیل تناسلی از طریق ویروس HPV منتقل میشود و اصلیترین راه ابتلا به آن، تماس جنسی است. این تماس میتواند واژینال، مقعدی یا دهانی باشد. حتی در مواردی که دخول کامل انجام نمیشود، باز هم تماس مستقیم پوست با پوست ناحیه آلوده میتواند باعث انتقال ویروس شود.
مهمترین راههای انتقال:
- تماس جنسی بدون محافظت
- تماس مستقیم پوست با پوست ناحیه آلوده
- استفاده مشترک از وسایل آلوده در موارد نادر
- انتقال از مادر آلوده به نوزاد هنگام زایمان در برخی موارد
چه عواملی خطر ابتلا را بیشتر میکنند؟
- داشتن شرکای جنسی متعدد
- شروع زودهنگام روابط جنسی
- استفاده نکردن از کاندوم
- ضعف سیستم ایمنی
- سابقه ابتلا به سایر عفونتهای مقاربتی
نکته مهم این است که کاندوم میتواند خطر انتقال را کاهش دهد، اما آن را کاملاً از بین نمیبرد؛ چون HPV فقط از طریق مایعات بدن منتقل نمیشود و تماس پوستی هم در انتقال آن نقش دارد.
علائم و نشانههای زگیل تناسلی
زگیل تناسلی در همه افراد یکسان ظاهر نمیشود. بعضی افراد اصلاً علامت خاصی ندارند و فقط در معاینه یا بعد از مدتی متوجه آن میشوند. در کسانی که علامت دارند، زگیلها معمولاً به شکل برجستگیهای کوچک، نرم یا گوشتی دیده میشوند و ممکن است همرنگ پوست، سفید، صورتی یا قهوهای روشن باشند.
شایعترین علائم:
- برجستگیهای کوچک یا خوشهای در ناحیه تناسلی
- خارش یا سوزش در محل ضایعه
- احساس ناراحتی هنگام رابطه جنسی
- خونریزی خفیف در اثر تحریک زگیل
- گاهی بوی ناخوشایند یا ترشح در صورت التهاب
محلهای شایع بروز:
- آلت تناسلی
- واژن
- دهانه رحم
- اطراف یا داخل مقعد
- کشاله ران
- در برخی موارد دهان و گلو، در صورت انتقال از راه دهانی
نکته مهم:
علائم زگیل تناسلی ممکن است چند هفته تا چند ماه بعد از ابتلا ظاهر شوند. در بعضی افراد هم ویروس برای مدت طولانی در بدن باقی میماند بدون اینکه زگیل قابل مشاهدهای ایجاد کند. به همین دلیل، نداشتن علامت به معنی نداشتن بیماری نیست.
تشخیص زگیل تناسلی
تشخیص زگیل تناسلی معمولاً با معاینه بالینی توسط پزشک انجام میشود. پزشک با بررسی ناحیه تناسلی، مقعد و حتی دهان و گلو، میتواند زگیلها را تشخیص دهد. اما در مواردی که تشخیص قطعی نیست یا برای اطمینان بیشتر، از روشهای دیگری هم استفاده میشود:
روشهای تشخیصی:
- معاینه بالینی: شایعترین روش که در آن پزشک با مشاهده ظاهر و محل زگیلها، تشخیص اولیه را انجام میدهد.
- تست HPV: این آزمایش با نمونهبرداری از سلولهای دهانه رحم (در خانمها) یا ناحیه تناسلی، وجود و نوع ویروس HPV را مشخص میکند. این تست بیشتر برای شناسایی سویههای پرخطر HPV که میتوانند منجر به سرطان شوند، کاربرد دارد.
- پاپ اسمیر (Pap Smear): این تست که برای غربالگری سرطان دهانه رحم انجام میشود، میتواند تغییرات سلولی ناشی از عفونت HPV را نشان دهد.
- نمونهبرداری (بیوپسی): در مواردی که زگیل ظاهر غیرمعمولی دارد یا تشخیص قطعی نیست، پزشک ممکن است نمونه کوچکی از زگیل را برداشته و برای آزمایش به پاتولوژی بفرستد.
- معاینه مقعدی و دهانی: در صورت شک به ابتلای این نواحی، پزشک ممکن است از ابزارهای خاصی برای معاینه استفاده کند.
اهمیت تشخیص زودهنگام:
- تشخیص سریع و بهموقع زگیل تناسلی اهمیت زیادی دارد، چون:
- جلوگیری از پیشرفت بیماری و گسترش آن به نواحی دیگر.
- کاهش خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با HPV.
- شروع درمان مناسب و جلوگیری از انتقال به شریک جنسی.
- کاهش اضطراب و نگرانی فرد از وضعیت سلامتی خود.
پیشگیری از زگیل تناسلی
بهترین راه مقابله با زگیل تناسلی، پیشگیری است. با رعایت چند نکته کلیدی میتوانیم خطر ابتلا به این ویروس را به طور قابل توجهی کاهش دهیم:
۱. واکسیناسیون (واکسن گارداسیل):
- این واکسن در برابر سویههای پرخطر HPV که عامل اصلی سرطان دهانه رحم و سایر سرطانهای مرتبط هستند، محافظت ایجاد میکند.
- بهترین زمان تزریق واکسن، قبل از شروع فعالیت جنسی است (معمولاً در سنین نوجوانی).
- این واکسن برای دختران و پسران توصیه میشود.
- حتی افرادی که قبلاً به HPV مبتلا شدهاند نیز ممکن است از تزریق واکسن سود ببرند، اما اثربخشی آن در این موارد کمتر است.
۲. استفاده از کاندوم:
- استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در هر بار رابطه جنسی میتواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد.
- اما همانطور که قبلاً اشاره شد، کاندوم ۱۰۰٪ محافظت ایجاد نمیکند، چون ویروس میتواند در نواحی پوشیده نشده توسط کاندوم نیز وجود داشته باشد.
۳. کاهش تعداد شرکای جنسی:
- داشتن شرکای جنسی کمتر، به طور کلی خطر ابتلا به انواع عفونتهای مقاربتی، از جمله HPV را کاهش میدهد.
۴. تشخیص و درمان زودهنگام:
- در صورت مشاهده علائم یا ابتلا به زگیل تناسلی، مراجعه فوری به پزشک و شروع درمان، از گسترش عفونت و انتقال آن جلوگیری میکند.
- انجام معاینات منظم، به خصوص غربالگری سرطان دهانه رحم (پاپ اسمیر) برای خانمها، اهمیت زیادی دارد.
۵. بهداشت فردی:
- رعایت بهداشت عمومی و شخصی، هرچند به طور مستقیم مانع انتقال ویروس نمیشود، اما به سلامت کلی کمک میکند.
درمانهای رایج پزشکی برای زگیل تناسلی
وقتی زگیل تناسلی تشخیص داده شد، روشهای مختلفی برای درمان آن وجود دارد. هدف از این درمانها، حذف زگیلهای قابل مشاهده و کنترل علائم است. باید توجه داشت که این درمانها ویروس HPV را از بدن کاملاً حذف نمیکنند، بلکه به کنترل عفونت و کاهش احتمال انتقال کمک میکنند.
متداولترین روشهای درمانی:
- کرایوتراپی (فریز کردن): پزشک با استفاده از نیتروژن مایع، زگیلها را فریز میکند. این کار باعث تخریب سلولهای زگیل و افتادن آنها میشود. ممکن است نیاز به چند جلسه درمانی باشد.
- الکتروسرجری (سوزاندن): در این روش، زگیلها با استفاده از جریان الکتریسیته داغ سوزانده میشوند. این روش معمولاً برای زگیلهای سطحیتر کاربرد دارد.
- جراحی (برداشتن زگیل): در مواردی که زگیلها بزرگ یا متعدد هستند، ممکن است پزشک با استفاده از چاقوی جراحی یا لیزر، آنها را بردارد.
- داروهای موضعی (پمادها و محلولها): پزشک ممکن است پمادها یا محلولهای خاصی را تجویز کند که مستقیماً روی زگیلها زده میشوند. این داروها با تحریک سیستم ایمنی یا تخریب سلولهای زگیل عمل میکنند (مانند پودوفیلین، اسید تریکلرواستیک (TCA)).
- درمان با لیزر: برای زگیلهای مقاوم یا نواحی خاص، از لیزر درمانی استفاده میشود.
- نکات مهم درباره درمان:
- پیگیری درمان: بسیاری از این روشها نیاز به تکرار دارند تا زگیلها به طور کامل از بین بروند.
- احتمال عود: ویروس HPV ممکن است در بدن باقی بماند و پس از مدتی، زگیلهای جدیدی ظاهر شوند. بنابراین، پیگیری منظم با پزشک اهمیت دارد.
- عدم خوددرمانی: استفاده از روشهای نامناسب یا داروهای بدون تجویز پزشک میتواند خطرناک باشد و باعث آسیب بافتی یا گسترش عفونت شود.

درمان کمکی در بهبود زگیل تناسلی
اما مهمترین فرآورده گیاهی حاصل از عصاره🌿 برگ مورد، که در پاکسازی و تقویت رحم بخصوص در عفونتهای مکرر رحمی بسیار مفید هست؛ شیاف واژیتکس هست💊.
شیاف واژیتکس اولین داروی واژینال گیاهی است که بر اساس منابع طب سنتی ایرانی و پس از انجام کارآزمایی بالینی برای بهبود علائم بالینی زنان مبتلا به زگیل تناسلی یا ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در شرکت سبزدارو ساخته شده است و هیچ نمونه داخلی و خارجی ندارد.
ما در یک تیم چهار نفره شامل خودم دکتر زهره فیض آبادی دکترای تخصصی طب سنتی ایرانی و خانم دکتر ملیحه حسن زاده مفرد متخصص زنان، زایمان و نازایی و فلوشیپ انکولوژی زنان، خانم دکتر زهرا نیک اختر دکترای تخصصی طب سنتی ایرانی و خانم دکتر شکوه سادات حامدی دکترای تخصصی داروسازی سنتی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سال 96- 1395 روی 60 نفر از زنان 18 تا 50 ساله که آزمایش HPV واژن مثبت داشتند؛ یک کارازمایی بالینی انجام دادیم. بیماران هر شب یک شیاف واژینال در زمان پاکی به مدت سه سیکل متوالی (شصت روز) استفاده کردند. در انتهای مطالعه 92.6% از بیماران گروه مداخله، آزمایش HPV منفی داشتند و براساس یافته های کولپوسکوپی نیز در71.4% از افراد گروه مداخله کاهش سایز ضایعه مشاهده شده است.
این شیاف واژینال در کاهش علائمی مانند درد، سوزش، خارش، ترشحات زیاد و لکه بینی پس از مقاربت مفید است.
سخن پایانی
زگیل تناسلی یک عفونت شایع و قابل انتقال است که در بسیاری از موارد بدون علامت باقی میماند، اما میتواند سلامت جنسی و در برخی موارد سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت راههای ابتلا، توجه به علائم، انجام تشخیص زودهنگام و پیگیری درمان، مهمترین قدمها برای کنترل این بیماری هستند. واکسن HPV، استفاده درست از کاندوم و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده هرگونه ضایعه مشکوک، میتواند نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا و پیشگیری از عوارض جدیتر داشته باشد. اگر هر علامت یا نگرانیای دارید، بهترین کار این است که خوددرمانی نکنید و برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
۱. زگیل تناسلی از کجا میآید؟
زگیل تناسلی معمولاً بر اثر ابتلا به ویروس HPV ایجاد میشود و از طریق تماس جنسی یا تماس مستقیم پوست با پوست منتقل میشود.
۲. آیا زگیل تناسلی خودش خوب میشود؟
در بعضی افراد ممکن است ضایعات بدون درمان هم کوچکتر شوند یا از بین بروند، اما این به معنی پاک شدن کامل ویروس نیست. مراجعه به پزشک برای بررسی و درمان ضروری است.
۳. آیا زگیل تناسلی خطرناک است؟
خود زگیلها معمولاً دردناک نیستند، اما برخی انواع HPV میتوانند خطر ابتلا به سرطانهایی مثل سرطان دهانه رحم را افزایش دهند. به همین دلیل تشخیص و پیگیری مهم است.
۴. آیا کاندوم از زگیل تناسلی جلوگیری میکند؟
کاندوم خطر انتقال را کاهش میدهد، اما محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد نمیکند، چون ویروس ممکن است در نواحی پوشیدهنشده هم وجود داشته باشد.
۵. آیا واکسن HPV برای همه مناسب است؟
این واکسن معمولاً برای دختران و پسران در سنین نوجوانی توصیه میشود، اما در برخی بزرگسالان هم ممکن است مفید باشد. تصمیم نهایی باید با نظر پزشک گرفته شود.
۶. آیا زگیل تناسلی بعد از درمان برمیگردد؟
بله، امکان عود وجود دارد چون درمانها معمولاً زگیلها را از بین میبرند، نه خود ویروس را. به همین دلیل پیگیری بعد از درمان مهم است.
۷. آیا زگیل تناسلی فقط در ناحیه تناسلی ایجاد میشود؟
خیر، در برخی موارد ممکن است در ناحیه مقعد، کشاله ران و حتی دهان و گلو هم دیده شود.