کبد چرب یکی از شایع ترین بیماری های مزمن مرتبط با سیستم گوارش در جهان شناخته می شود که اغلب افراد آن را نادیده گرفته و یا بطور ناخواسته به آن دچار می شوند. کبد چرب به انگلیسی Fatty liver به حالتی برگشت پذیر از تجمع چربی اضافه در سلول های کبدی گفته می شود که عوارض و علائم خود را با التهاب در 4 گرید مختلف نشان می دهد. در ادامه با ما همراه باشید تا بصورت نخصصی راهکارهای خانگی تشخیص چربی کبد و همچنین روش های درمان کبد چرب در طب سنتی را به شما آموزش بدهیم.
انواع کبد چرب (H2)
بطور کلی انواع کبد چرب شامل دو نوع می شود:
درمان کبد چرب غیرالکلی (H3)
کبد چرب غیرالکلی به تجمع غیرطبیعی چربی در سلول های کبدی گفته می شود که بدون ارتباط با مصرف الکل ایجاد می شود. این بیماری از شایع ترین مشکلات کبدی در جهان به شمار می رود و به ویژه در افرادی که دارای اضافه وزن، دیابت نوع 2، چربی خون بالا و سایر اختلالات متابولیک هستند، بیشتر مشاهده می شود. جهت درمان کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) می توان ورزش، رژیم غذایی سالم و استفاده از گیاهان دارویی نظیر خار مریم، کاسنی، شاه تره، دارچین، سیاهدانه،زرچوبه، زرشک و… را در دستور کار قرار داد.
درمان کبد چرب الکلی (H3)
همانطور که از عنوان این نوع چربی کبد پیداست؛ به واسطه مصرف زیاد و بیش از اندازه الکل ایجاد می شود. فرآیند متابولیسم الکل توسط آنزیم های مختلفی از جمله الکل دهیدروژناز انجام می شود که منجر به تولید ترکیبات واسطه ای مانند استالدئید (acetaldehyde) می شود.
این ترکیبات واسطه ای به دلیل خاصیت سمی، باعث آسیب سلولی در کبد می گردند. جهت درمان کبد چرب الکلی در قدم اول می بایست مصرف الکل بصورت کامل و یکجا قطع شود. سپس با نظر پزشک و انجام آزمایشات نوع گرید چربی کبد مشخص گردد و سپس با توجه به سطح چربی کبد روش های درمانی اعم از طب سنتی و یا طب پزشکی مورد استفاده قرار بگیرد.
علائم کبد چرب چیست؟ (H2)
جهت درمان کبد چرب با طب سنتی و یا استفاده از پزشک متخصص ابتدا باید با علائم این بیماری آشنا و سپس جهت اطمینان آزمایشات دقیق انجام شود. از مهم ترین علائم چربی کبد می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
آشنایی با انواع گرید کبد چرب (H2)
جهت درمان کبد چرب به شکل اصولی، ابتدا نیاز است که گرید چربی موجود در کبد اندازه گیری شود. این مورد تنها توسط پرشک و با استفاده از سونوگرافی و یا روش های تخصصی دیگر امکان پذیر است؛ لذا مرحله نخست تشخیص گرید صحیح است.
نکته مهم* استفاده از درمان کبد چرب با طب سنتی تنها برای گریدهای 1 و 2 چربی کبد توصیه می شود و گریدهای بالاتر به دلیل پیچیدگی و ریسک پذیری بالا، توصیه می شود توسط پزشک متخصص درمان گردد.
کبد چرب گرید 1 یا گرید A (H3)
گرید 1 در چربی کبد نخستین و ساده ترین نوع چربی کبد است که به کبد چرب ساده نیز شهرت دارد. این نوع چربی کبد نیاز به تجویز خاصی نداشته و تنها با تغییر سبک زندگی (ورزش و تغذیه سالم) و استفاده ازگیاهان دارویی مانند کاسنی، شاه تره، خارمریم، دارچین، کنگر فرنگی، زرچوبه ، زرشک و…. بر اساس مزاج و با تجویز متخصص طب سنتی می توان آن را درمان کرد.
کبد چرب گرید 2 یا گرید B (استئاتوهپاتیت) (H3)
درمان کبد چرب در طب سنتی عملا تاثیر قابل توجهی برروی گرید 2 یا (استئاتوهپاتیت) دارد. این نوع از چربی کبد حدودا 34 تا 66 درصد از کبد را درگیر می کند و به طرز قابل توجهی نسبت به گرید A آسیب زاست. اگر در این مرحله از کبد چرب خود آگاه شده اید؛ جای نگرانی نیست. شما می توانید با رژیم سالم، ورزش و مصرف گیاهان دارویی که بالاتر به آن اشاره کردیم و همچنین مصرف خاکشیر، کاسنی، کبر، انار، زرشک و اسیدهای چرب امگا 3 روند پیشرفت بیماری را قطع و رفته رفته سطح چربی کبد را ابتدا به گرید 1 و سپس بطور کامل درمان کنید.
کبد چرب گرید 3 یا گرید C (فیبروز کبدی) (H3)
با گسترش بیماری و عدم استفاده از راهکارهای درمان کبد چرب در طب سنتی، التهاب بالا رفته رفته موجب پدید آمدن فیبروز در کبد می شود. در این مرحله با توجه به شدت درگیری هر کبد، بطور متوسط بیش از 66 درصد کبد درگیر بیماری می شود. پیشنهاد می شود در این مرحله علاوه بر توصیه های فوق، حتما بطور منظم تحت نظر متخصص مربوطه باشید.
کبد چرب گرید 4 یا گرید D (سیروز کبدی) (H3)
گرید 4 در چربی کبد تحت عنوان (سیروز کبدی) یا همان مرگ کبد شناخته می شود که درمان در این مرحله بسیار دشوار است. در این مرحله کل بافت کبد با اسکار اشباع شده و عملا بسیاری از فعالیت های حیاتی مورد نیاز بدن اعم از دفع سموم به درستی انجام نمی شود. در این مرحله احتمال نیاز به پیوند کبد بسیار بالا است و اغلب در درمان کبد چرب های مرتبط با الکل رخ می دهد.
درمان کبد چرب در طب سنتی در سه گام (H2)
گام اول تدابیر کلی حفظ سلامتی (H3)
در مسیر درمان کبد چرب و به ویژه درمان کبد چرب در طب سنتی، رعایت چند اصل ساده اما بسیار مهم می تواند نقش چشمگیری در بهبود سلامت کبد و بدن داشته باشد؛ از جمله اینکه غذا را به خوبی و با آرامش بجوید، وعده های غذایی را منظم مصرف کنید و تنها زمانی غذا بخورید که واقعاً احساس گرسنگی دارید. همچنین بهتر است از نوشیدن آب و مایعات قبل، حین و بلافاصله بعد از غذا پرهیز کنید، از پرخوری دوری نمایید و بلافاصله پس از صرف غذا استحمام نکنید. داشتن فعالیت بدنی منظم، به خصوص پیاده روی روزانه، به بهبود سوخت وساز بدن و کمک به درمان کبد چرب کمک می کند.
علاوه بر این، حفظ نظم در اجابت مزاج، خوابیدن پیش از ساعت ده شب، انجام تنفس طبی به صورت ده نوبت تنفس عمیق شامل چهار شماره دم، چهار شماره بازدم، دو شماره مکث و سپس سه نفس عادی، و در صورت عادت به خواب روز، حذف تدریجی آن، همگی از توصیه های مؤثر در درمان کبد چرب در طب سنتی به شمار می روند.
گام دوم تدابیر غذایی (H3)
گام دوم در تدابیر درمان کبد چرب، اصلاح سبک زندگی و به ویژه تنظیم الگوی تغذیه و افزایش فعالیت بدنی است. در کنار این اصول، برخی رژیم های غذایی مانند رژیم مدیترانه ای و رژیم DASH نیز در مطالعات بالینی مورد بررسی قرار گرفته اند و می توانند به عنوان الگوهای تغذیه ای سالم مطرح باشند. از دیدگاه طب سنتی، رژیم های غذایی در سه دسته ی اصلی شامل:
بر اساس مزاج تقسیم می شوند.
3.رژیم اختصاصی: در درمان کبد چرب در طب سنتی، تنظیم رژیم غذایی بر اساس مزاج فرد اهمیت ویژه ای دارد.
در افراد با مزاج گرم، صبحانه هایی مانند نان جو، مرباهای سیب، به، هویج، شقاقل و بالنگ، بادام بدون پوست، سوپ جو دوسر، کمپوت سیب و نخودآب توصیه می شود. برای وعده ناهار، خورشت هایی نظیر کرفس، کدو، آلو اسفناج، خلال بادام، بامیه و زرشک پلو مناسب تر است و در وعده شام نیز خورشت با نان، کوکوسبزی، نخودآب و آش سبزیجات پیشنهاد می شود. میان وعده هایی مانند سیب، عناب، بادام، گلابی، انار، سکنجبین و سالاد حاوی کرفس، هویج و جوانه ها همراه با روغن زیتون و آبلیمو یا رب انار می توانند انتخاب های مناسبی باشند. همچنین لازم است مصرف گیاهان با مزاج گرم مانند دارچین، زنجبیل و زردچوبه محدود شود.
در افراد با مزاج سرد نیز صبحانه هایی مانند نان سنگک همراه با مرباهای سیب، به، هویج، شقاقل و بالنگ، سوپ جو دوسر، کمپوت سیب و نخودآب مناسب است. برای ناهار، انواع خورشت هایی مانند کرفس، کدو، خلال بادام، قرمه سبزی، سبزی پلو و خوراک سبزیجات حاوی کدو، کرفس، هویج و جعفری همراه با گوشت گوسفند یا مرغ و آلو بخارا توصیه می شود. در وعده شام نیز خورشت با نان، کوکوسبزی، نخودآب و آش سبزی قابل استفاده است. در میان وعده ها، میوه هایی مانند سیب، مویز، بادام، انجیر خشک و ماءالعسل، همراه با سالاد حاوی کرفس، هویج و جوانه ها با روغن زیتون و آبلیمو توصیه می شوند. همچنین باید از مصرف گیاهان با مزاج سرد مانند کاهو، اسفناج و خرفه تا حد امکان کاسته شود.
گام سوم دارودرمانی (H3)
در تکمیل تدابیر پیشین، مرحله دارودرمانی در درمان کبد چرب، به ویژه در رویکرد درمان کبد چرب در طب سنتی، شامل استفاده از ترکیبات گیاهی و دارویی خاصی است که به پاک سازی و تقویت کبد کمک می کنند.
ترکیبات پیشنهادی:
عرق کاسنی و شاهتره: مخلوطی از هر دو عرق به نسبت مساوی، به میزان نصف لیوان، سه بار در روز میل شود. این ترکیب به تصفیه خون و دفع سموم از کبد کمک شایانی می کند.
مصرف شربت ها و کپسول ها:
مفردات گیاهی مفید برای کبد:
در کتب طب سنتی، گیاهان متعددی به عنوان تقویت کننده و پاک کننده کبد معرفی شده اند. از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
داروهای تجاری مفید در بازار دارویی:
برای تسهیل فرآیند درمان کبد چرب، داروهای گیاهی مختلفی در بازار موجود است که حاوی ترکیبات مؤثر برای سلامت کبد هستند. برخی از این داروها عبارتند از:
استفاده از این داروها باید با مشورت پزشک متخصص صورت گیرد تا بهترین نتیجه با توجه به شرایط فردی حاصل شود.
درمان خانگی کبد چرب (H2)
علاوه بر درمان کبد چرب در طب سنتی می توان از روش های خانگی نیز این بیماری را در گریدهای A و B کنترل کرد. جهت درمان خانگی کبد چرب ابتدا باید ورزش اصولی را جهت کاهش وزن آغاز کرد. پس از کاهش وزن اصولی، استفاده از آب کافی در طول روز و همچنین حذف کامل شیرینیجات، غذاهای چرب و نمک الزامی است. در کنار این اقدامات استفاده از مواد غذایی موثر در درمان کبد چرب نظیر زردچوبه، زرشک، عناب،…. می تواند در روند درمان خانگی کبد چرب بسیار موثر باشد.
عوارض کبد چرب چیست؟ (H2)
جمع بندی
درمان کبد چرب با طب سنتی و یا طب پزشکی به فاکتورهای مهمی بستگی دارد که بسته به شرایط بیمار و سطح بیماری می توان یکی از آن ها را انتخاب کرد. استفاده از هریک از این روش ها مزایا و معایبی دارد که بیمار با توجه به شرایط خود می تواند بهترین گزینه را انتخاب کند. توجه داشته باشید که درمان چربی کبد در طب سنتی اثبات شده است اما روشی مطمئن و 100 درصدی به شمار نمی رود. از این رو اگر سطح بیماری شما در گرید 3 و 4 می باشد پیشنهاد می کنیم حتما تحت نظر متخصص باشید و صرفا به گیاهان دارویی و طب سنتی اکتفا نکنید.
سوالات متداول:
چرا کبد چرب می شود؟
چربی کبد می تواند به دو علت کلی (کبد چرب الکلی و کبد چرب غیرالکلی) ایجاد شود. در چربی کبد الکلی علت اصلی مصرف بیش از حد الکل است و در مورد دوم تجمع چربی در بافت کبد علت اصلی بیماری می باشد.
آیا کبد چرب ارتباطی با اضافه وزن دارد؟
بله، اضافه وزن و چاقی در ایجاد کبد چرب نقش مهمی دارد.
آیا مصرف لیورگل در درمان کبد چرب موثر است؟
بله، لیورگل و سایر داروهای حاوی سیلیمارین از داروهای موثر در محافطت از کبد می باشد اما مصرف خودسرانه آن علاوه بر نتایج منفی ممکن است با شرایط بیمار سازگار نباشد. لذا توصیه می گردد جهت مصرف حتما با پزشک مشورت کنید.
آیا درمان کبد چرب با طب سنتی واقعیه؟
بله؛ بسیاری از بیماران کبد چرب در گریدهای 1 و 2 حتی گرید 3 نیز با مصرف منظم نسخه های طب سنتی به نتیجه رسیده و درحال حاضر بهبود پیدا کرده اند. توجه داشته باشید که درمان کبد چرب در طب سنتی در مقایسه با طب رایج زمان بیشتری نیاز دارد و بصورت مستقیم با رژیم غذایی و ورزش در ارتباط است.
آیا لکه های پوستی ایجاد شده بر اثر چربی کبد پس از درمان برطرف می شوند؟
لزوما خیر؛ لکه های پوستی (عمدتا قهوه ای رنگ) ایجاد شده بر اثر چربی کبد پس از درمان تا حد بسیار زیادی کمرنگ شده و در بسیاری از موارد حذف می شوند. اما این بدان معنا نیست که لزوما برطرف خواهند شد؛ چرا که در برخی موارد نیز پس از درمان این لکه ها همچنان بدون تغییر باقی مانده اند.
متادیسکریپشن: درمان کبد چرب با طب سنتی به همراه تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی مناسب بدون شک موفقیت آمیز خواهد بود. استفاده از داروهای گیاهی همچون کاسنی، شاه تره و خار مریم به همراه زردچوبه و خاکشیر می تواند در درمان چربی کبد بسیار موثر باشد.
